Bolu İl Sağlık Müdürlüğü

Sağlık Bakanlığı
Bolu İl Sağlık Müdürlüğü

Facebook Twitter Google Plus Linkedin

9 MAYIS DÜNYA ÇÖLYAK GÜNÜ

Güncelleme Tarihi: 09/05/2018

Çölyakhastalığı,genetikolarakyatkınbireylerde,buğday,arpa,çavdar,yulafgibitahılvetahıl ürünlerinde bulunan “gluten” proteinine karşı duyarlılık sonucu gelişir. Temel olarak ince bağırsak hastalığıdır. Ancak pek çok organ ve sistemleri deetkileyebilir.

Dünyadaki sıklığı ülkeden ülkeye değişmekle birlikte ortalama %1 civarında görülmektedir. Türkiye’de6-17yaşgrubuokulçocuklarındayapılançalışmadahastalığıngörülmesıklığı%1.7 olarak belirlenmiştir. Yetişkinlerde görülme sıklığı ise %1 olarakbildirilmektedir.

Çölyak hastalığı, bebek beslenmesine tahıl ve tahıl ürünleri eklendikten sonra her yaşta ortaya çıkabilir.Çölyakhastalığınınbelirtivebulgularıçokfarklıvedeğişkendir.Çölyakhastalarında ensıkaşağıdakibelirtivebulgulargözlenmektedir.Ancakçölyakhastalığıbelirtisizolabilirve yıllarca belirti vermeden de seyredebilir. Bir sağlık taraması sırasındasaptanabilir. Belirti/bulguları; uzun süren- düzelmeyen ishal, tekrarlayıcı- sürekli karın ağrısı, karında şişlik, iştahsızlık, kilo alamama/kilo kaybı, boy kısalığı, ergenlikte gecikme, kusma, kabızlık, kemik erimesi, kansızlık’tır.

Hastalık; çeşitli vitamin (B12 vitamini, D vitamini, folik asit) ve mineral eksikliklerine (demir, çinko, magnezyum, kalsiyum) neden olabilir. Kemiklerde zayıflık, ergenlik döneminin gecikmesi, karaciğer enzimlerinde bozukluk, ileri yaşamda üreme sağlığı problemleri ve nadir bazı bağırsak tümörleri gelişimine yol açabilir. Çölyak hastalığının bazı hastalıklarla birlikte görülmesıklığıyüksektir.Çocuklukçağıdiyabeti(şekerhastalığı),bazıtiroidhastalıkları,bazı bağışıklıksistemihastalıklarıbugruptayeralanhastalıklardır.Çölyakhastalığıbulunanbireyin birinci derece akrabalarında da çölyak hastalığı görülme sıklığıartar.

Çölyak hastalığı tanısı, özel bazı kan tahlilleri ve endoskopi ile alınan ince bağırsak biyopsisi ile konulur.

Çölyak hastalığının tek tedavisi yaşam boyu glutensiz diyet uygulamasıdır. Gutensiz diyette buğday, arpa, çavdar ve yulaf katkılı her türlü besin (un, bulgur, irmik, makarna, şehriye, kuskus, ekmek, kek, pasta, kurabiye, bisküvi, börek, çörek, gofret, simit, kraker, dondurma külahı, unlu tatlılar, gluten içeren hazır salça, ketçap, un ilave edilen çorbalar, soslar, tarhana, yarma gibi), galeta ununa veya una batırılarak kızartılmış tavuk, balık gibi et ürünleri, malt kullanılan içecekler, gluten içeren hazır çorbalar, köfte, pane harçları gibi hazır çeşniler tüketilmemelidir. Ayrıca sirke, çikolata, puding, sakız, ketçap, mayonez, dondurma gibi besinlerin bazılarında gluten bulunabilmektedir. Bunlar yenilmeden önce muhakkak ürün hakkında bilgi edinilmelidir. Tuzlu, soslu kuruyemişler, glutenle yapıştırıldığı için tüketilmemelidir. Ancak bunların glüten ile işlem görmemiş çeşitleri ve gluten içermeyen kuruyemişler serbesttir.

Çölyakhastalarıet,balık,sütvesütürünleri, yumurta,kurubaklagiller,pirinç,mısır,meyveve sebzeleri tüketebilirler. Ancak bu besinlerin pişirme sırasında glüten içeren besinlerle karıştırılmamış veya temas etmemiş olmasıgerekir.

Hastalar gizli gluten kaynaklarına karşı tedbirli olmalıdır, mutlaka etiket okuma alışkanlığı kazanmalı, glutensiz olduğundan emin olmadıkları hiçbir besini tüketmemelidirler. Çölyak hastaları, ″glutensiz″ ibaresi ya da logosu olmayan ürünleri kullanırken çok dikkatli olmalıdırlar.